TỪ 7 GIỜ SÁNG, NGHE DÂN NÓI "Từ một giờ lắng nghe đến đổi mới cách làm việc ở cơ sở"

Ở Hưng Phước, một giờ đầu ngày làm việc được dành cho những cuộc gặp gỡ rất đỗi bình dị. Người dân mang đến những câu chuyện từ đời sống: một hồ sơ đất đai còn vướng, một thủ tục chưa rõ, một chính sách cần được giải thích, một vấn đề dân sinh cần được tháo gỡ. Phía bên kia bàn làm việc là người đứng đầu chính quyền địa phương. Họ ngồi lại với nhau, để nghe, để hiểu và để tìm cách giải quyết những điều thuộc trách nhiệm của mình.

Khi ngày làm việc bắt đầu bằng một cuộc gặp dân

7 giờ sáng.

Khi những con đường ở Hưng Phước bắt đầu nhộn nhịp, khi một ngày mới mở ra với những công việc quen thuộc, tại trụ sở UBND xã cũng có một cuộc hẹn đặc biệt.

Từ 7 giờ đến 8 giờ các buổi sáng ngày làm việc trong tuần, lãnh đạo UBND xã trực tiếp gặp gỡ, tiếp công dân theo mô hình “Buổi sáng với Nhân dân”.

Một giờ đồng hồ. Không dài, nếu đặt cạnh một ngày làm việc với rất nhiều hồ sơ, cuộc họp và lịch công tác. Nhưng một giờ ấy được dành cho một công việc tưởng như giản dị: ngồi xuống và nghe dân nói.

Không có diễn văn. Không có chương trình nghị sự được chuẩn bị sẵn. Người dân đến với câu chuyện của mình. Có chuyện về đất đai. Có hồ sơ còn vướng. Có thủ tục hành chính chưa rõ. Có những vấn đề về hộ tịch, chứng thực, bảo hiểm, chính sách an sinh xã hội. Cũng có những chuyện rất đời thường, nảy sinh từ chính nơi người dân đang sống.

Những câu chuyện ấy đôi khi không lớn.

Nhưng phía sau một tập hồ sơ là một gia đình đang chờ đợi. Phía sau một câu hỏi về đất đai có thể là căn nhà, mảnh đất gắn với nhiều năm dành dụm. Phía sau một thủ tục chưa rõ có thể là một người dân đã đi tìm câu trả lời ở nhiều nơi.

Bởi vậy, khi người dân bước vào phòng tiếp dân, điều được mang đến không chỉ là một giấy tờ.

Đó là một vấn đề của đời sống.

Và người ngồi đối diện họ không chỉ có nhiệm vụ nghe để ghi nhận.

Họ phải nghe để hiểu.

Một giờ nhìn công việc từ phía người dân

Trên bàn cán bộ, một vụ việc có thể được gọi tên bằng một bộ hồ sơ, một quy trình, một điều khoản hay một thẩm quyền. Nhưng phía bên kia của những thuật ngữ hành chính ấy là cuộc sống. Người dân không đến để nói về “quy trình”. Họ đến vì một việc cần được giải quyết.

Chính vì vậy, gặp trực tiếp người dân giúp chính quyền có thêm một cách nhìn khác về công việc của mình: nhìn từ phía người đang thụ hưởng chính sách, sử dụng dịch vụ công và chịu tác động trực tiếp từ những quyết định hành chính.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, mô hình “Buổi sáng với Nhân dân” tại Hưng Phước được duy trì với tổng thời gian 40 giờ tiếp dân, tiếp nhận 5 lượt công dân đến phản ánh, trao đổi, kiến nghị liên quan đến đất đai, thủ tục hành chính và các vấn đề dân sinh.

Năm lượt người.

Một con số không lớn.

Nhưng điều đáng nói có lẽ không nằm ở việc con số ấy lớn hay nhỏ.

Bởi mỗi lượt người đến là một câu chuyện cần được lắng nghe. Và mỗi câu chuyện, nếu được tiếp nhận đúng cách, đều có thể cho chính quyền thêm một thông tin về đời sống ở cơ sở.

Có những vấn đề có thể hướng dẫn ngay.

Có những việc cần cán bộ chuyên môn kiểm tra.

Có những nội dung phải phối hợp nhiều bộ phận.

Và cũng có những kiến nghị vượt quá thẩm quyền của xã, cần được hướng dẫn đến cơ quan có trách nhiệm.

Nghe để biết dân đang vướng ở đâu.

Hiểu để biết vì sao họ vướng.

Giải thích để người dân biết mình cần làm gì.

Và quan trọng hơn, từ câu chuyện của một người, chính quyền có thể nhận ra những vấn đề rộng hơn đang đặt ra trong quá trình quản lý ở cơ sở.

Người đứng đầu ngồi xuống, khoảng cách được rút ngắn

Theo lịch phân công, Chủ tịch và các Phó Chủ tịch UBND xã luân phiên trực tiếp tiếp công dân vào các buổi sáng trong tuần. Khi có nội dung liên quan đến lĩnh vực chuyên môn, cán bộ phụ trách được bố trí tham gia. Cách làm ấy khiến khoảng cách giữa người dân và người đứng đầu chính quyền được rút ngắn bằng một cuộc gặp trực tiếp.

Người dân có thể nói điều mình quan tâm. Lãnh đạo có thể hỏi lại điều chưa rõ. Cán bộ chuyên môn có thể cung cấp thông tin.

Một vấn đề được đặt lên bàn có thể được phân loại ngay: việc nào thuộc trách nhiệm của ai, cần xử lý ở đâu, cần phối hợp với bộ phận nào.

Tại Hưng Phước, Phòng Kinh tế phối hợp đối với các vấn đề về đất đai, xây dựng, môi trường; Phòng Văn hóa - Xã hội tham gia những nội dung thuộc lĩnh vực y tế, giáo dục và các vấn đề xã hội; Trung tâm Phục vụ hành chính công tham gia giải đáp những nội dung thuộc trách nhiệm của đơn vị.

Như vậy, phía sau một giờ gặp dân là cả một bộ máy cùng vận hành.

Một người dân nói.

Một cán bộ nghe.

Một bộ phận kiểm tra.

Một lãnh đạo chỉ đạo.

Một phần việc được chuyển tiếp đến nơi có trách nhiệm.

Một cuộc gặp chỉ thật sự có ý nghĩa khi câu chuyện của người dân không dừng lại ở cánh cửa phòng tiếp dân.

Có những câu trả lời bắt đầu bằng việc nói cho dân hiểu

Ở cơ sở, không phải vấn đề nào cũng có thể giải quyết ngay.

Đất đai có thể liên quan đến nhiều quy định. Một thủ tục có thể cần xác minh. Một kiến nghị có thể vượt thẩm quyền của xã. Có việc cần sự phối hợp của nhiều cơ quan, nhiều cấp.

Trong những trường hợp ấy, câu trả lời “không thuộc thẩm quyền” có thể đúng về mặt hành chính, nhưng chưa chắc đã đủ với người dân.

Điều họ cần biết là: Nếu không phải ở đây, thì tôi phải đến đâu? Nếu chưa thể giải quyết, thì tôi cần chờ điều gì? Nếu hồ sơ còn thiếu, tôi cần bổ sung những gì?

Vì thế, “nói dân hiểu” cũng là một phần của “nghe dân”. Không thể giải quyết thay tất cả những gì người dân gặp phải. Nhưng có thể giúp họ không phải đi trong sự mơ hồ. Có thể chỉ cho họ đúng cánh cửa. Có thể nói rõ quy định. Có thể hướng dẫn từng bước. Và với những việc thuộc trách nhiệm của chính quyền, có thể bắt đầu từ một cuộc gặp để tìm cách tháo gỡ. Một lời giải thích đúng lúc đôi khi không giải quyết được ngay một vấn đề. Nhưng nó có thể giải tỏa một nỗi băn khoăn. Một hướng dẫn rõ ràng có thể giúp người dân tránh thêm một lần đi lại. Một kiến nghị được chuyển đúng nơi có thể rút ngắn một hành trình vốn đã dài. Những việc ấy nhỏ, nhưng chính quyền phục vụ Nhân dân được nhìn thấy từ những điều nhỏ như thế.

Từ chuyện của dân, nhìn lại cách cán bộ làm việc

Có một sự thay đổi âm thầm diễn ra sau những cuộc gặp như vậy. Đó là cán bộ cũng phải học cách nhìn công việc bằng một ánh mắt khác. Nếu chỉ nhìn qua hồ sơ, một vụ việc có thể được giải quyết theo quy trình. Nhưng khi người dân ngồi trước mặt và kể về hoàn cảnh của mình, hồ sơ ấy có thêm một chiều kích khác: chiều kích của con người. Người dân không nói bằng ngôn ngữ của văn bản.

Họ nói về căn nhà.

Mảnh đất.

Con đường.

Việc làm.

Con cái.

Sinh kế.

Những điều rất bình thường trong đời sống nhưng lại là lý do để họ tìm đến chính quyền.

Điều đó đòi hỏi người cán bộ không chỉ nắm chắc quy định mà còn phải biết lắng nghe; không chỉ trả lời đúng mà còn phải giải thích dễ hiểu; không chỉ tiếp nhận mà còn phải quan tâm đến kết quả.

Đúng quy trình phải đi cùng đúng trách nhiệm.

Nếu thuộc thẩm quyền, phải tìm cách giải quyết. Nếu cần phối hợp, phải biết phối hợp với ai. Nếu vượt thẩm quyền, phải hướng dẫn đúng nơi. Nếu cần thời gian, phải để người dân biết công việc đang được xử lý đến đâu.

Từ những yêu cầu cụ thể ấy, một cuộc gặp dân có thể trở thành một bài học rất thực tế đối với đội ngũ cán bộ.

Rằng phía sau mỗi hồ sơ là một người đang chờ.

Rằng phía sau mỗi thủ tục là một nhu cầu.

Và rằng trách nhiệm của cán bộ không kết thúc ở câu “đã tiếp nhận”.

Đổi mới phương thức lãnh đạo bắt đầu từ đời sống

Đổi mới phương thức lãnh đạo đôi khi được nói bằng những khái niệm lớn.

Nhưng ở cơ sở, nó có thể bắt đầu từ một việc rất nhỏ: người đứng đầu dành thời gian để nghe dân nói. Bởi muốn lãnh đạo sát thực tiễn, trước hết phải biết thực tiễn đang đặt ra điều gì.

Muốn điều hành hiệu quả, phải biết những chính sách, quy định khi đi vào đời sống đang được người dân tiếp nhận ra sao.

Và muốn xây dựng một chính quyền phục vụ, phải biết người dân đang gặp khó khăn ở đâu khi tiếp cận chính sách và giải quyết công việc.

Từ góc nhìn ấy, “Buổi sáng với Nhân dân” không chỉ là một cách tiếp công dân. Nó tạo thêm một con đường để những thông tin từ đời sống đi vào quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành. Một phản ánh có thể cho thấy một bất cập. Một câu hỏi có thể cho thấy một quy định cần được giải thích rõ hơn. Một vụ việc cụ thể có thể cho thấy sự phối hợp giữa các bộ phận cần được điều chỉnh. Và mỗi cuộc gặp cũng là dịp để người đứng đầu nhìn lại cách bộ máy đang phục vụ người dân.Gần dân, vì thế, không chỉ để biết dân nghĩ gì.

Gần dân là để biết chính quyền cần làm gì.

Từ “nghe” đến “làm”

Một giờ tiếp dân sẽ chỉ là một giờ trên lịch công tác nếu sau đó không có gì thay đổi.

Người dân nói. Cán bộ ghi nhận. Rồi mọi việc trở lại như cũ.

Khi ấy, khoảng cách giữa chính quyền và người dân vẫn còn nguyên.

Bởi vậy, điều quan trọng nhất của “Buổi sáng với Nhân dân” không nằm ở việc có một khung giờ từ 7 giờ đến 8 giờ.

Điều quan trọng là những gì xảy ra sau 8 giờ. Một kiến nghị được phân loại. Một vụ việc có người phụ trách. Một nội dung cần phối hợp được chuyển đến đúng bộ phận. Một vấn đề vượt thẩm quyền được hướng dẫn đúng cơ quan. Một kết quả được phản hồi. Có thể gọi đó là một chu trình: nghe – hiểu – phân loại – xử lý – phản hồi – theo dõi. Mỗi mắt xích đều cần trách nhiệm.

Bởi một người dân tìm đến chính quyền không chỉ để được nghe một câu trả lời. Họ đến để biết vấn đề của mình đang ở đâu và sẽ đi về đâu. Đó cũng là lý do một mô hình ở cơ sở không nên được đo chỉ bằng số buổi tổ chức hay số lượt người tham dự. Điều đáng quan tâm hơn là sau những cuộc gặp, có bao nhiêu vấn đề được làm rõ; bao nhiêu kiến nghị được xử lý; những điểm nghẽn nào được nhận diện; và cách chính quyền phục vụ người dân có thay đổi hay không.

Để một giờ trở thành một nếp làm việc

“Buổi sáng với Nhân dân” ở Hưng Phước vẫn là một mô hình còn mới. Nhưng điều đáng kỳ vọng không nằm ở việc mô hình có thể tạo ra một con số đẹp đến đâu.

Giá trị lâu dài của nó, nếu được duy trì thực chất, là tạo thành một thói quen trong cách làm việc của chính quyền: chủ động tìm đến tiếng nói của Nhân dân, thay vì chỉ chờ Nhân dân tìm đến mình.

Một chính quyền gần dân không chỉ là chính quyền có một cánh cửa luôn mở.

Còn phải là chính quyền để người dân biết cánh cửa ấy ở đâu, mở vào lúc nào và phía sau cánh cửa ấy có người thực sự lắng nghe. Và khi người dân bước qua cánh cửa ấy, họ cần gặp một bộ máy biết mình phải làm gì với câu chuyện được trao gửi.

Đó là lúc công tác dân vận không chỉ nằm trong những cuộc vận động hay những khẩu hiệu về gần dân, sát dân. Nó hiện diện trong cách một cán bộ trả lời một câu hỏi. Trong cách một lãnh đạo xử lý một kiến nghị. Trong cách một bộ phận chuyên môn phối hợp giải quyết một hồ sơ. Và trong cách chính quyền không để một câu chuyện của người dân rơi vào khoảng trống giữa những tầng nấc trách nhiệm.

Sau 7 giờ sáng là gì?

Có thể một giờ “Buổi sáng với Nhân dân” không giải quyết được tất cả những vấn đề của Hưng Phước.

Một giờ cũng không thể làm biến mất những thủ tục cần thời gian, những vụ việc cần xác minh hay những vấn đề vượt khỏi thẩm quyền của cấp xã. Nhưng một giờ ấy có thể tạo ra một điều khác: một thói quen lãnh đạo biết lắng nghe.

Khi người dân có thể gặp cán bộ và nói ra điều mình trăn trở; khi cán bộ không chỉ nghe mà còn tìm cách trả lời; khi một phản ánh nhỏ được nhận diện trước khi trở thành một bức xúc lớn, khoảng cách giữa chính quyền và Nhân dân được rút ngắn. Và khi những điều người dân nói trở thành thông tin đầu vào cho quá trình lãnh đạo, chỉ đạo, điều hành, chính quyền có thêm một cách để soi lại chính mình. Đổi mới phương thức lãnh đạo, suy cho cùng, không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng những điều lớn lao. Đôi khi, nó bắt đầu từ việc người cán bộ lãnh đạo ngồi xuống trước một người dân. Nghe câu chuyện của họ. Hỏi điều gì đang vướng. Tìm xem trách nhiệm thuộc về đâu. Và cùng những người có trách nhiệm trả lời câu hỏi: việc này sẽ được giải quyết như thế nào?

7 giờ sáng hôm nay rồi sẽ đi qua.

Ngày làm việc sẽ tiếp tục với những cuộc họp, những văn bản, những hồ sơ và rất nhiều phần việc khác.

Nhưng nếu một giờ đầu ngày ấy để lại một câu hỏi trong mỗi người cán bộ, có lẽ đó không phải là hôm nay đã tiếp bao nhiêu lượt dân.

Mà là một câu hỏi giản dị hơn:

Sau cuộc gặp hôm nay, mình đã làm được gì cho người dân?